السيد الطباطبائي

46

مجموعه رسائل ( فارسى )

نمىتوان حمل كرد ، زيرا معنا ندارد كه قرآن به حقيقت شرعى ( در مورد واژه‌اى ) دعوت كند بدون بيان و راهنمايى قبلى ، بلكه هدف چيستان‌گويى و منحرف كردن باشد ! « 1 » حديث سوم از باب هفتم ، در مورد دو بت قريش به نام‌هاى اسف و نائله و قصه‌اى در آن باره است و تعليقه مستقيم استاد بر آن حديث كه آن ، موضوع و جعلى و داستانى خرافى است . « 2 » حديث دهم از همان باب : شخصى از امام صادق عليه السلام مطلبى پرسيد ، امام پاسخ ندادند . آن مرد گفت : اگر تو فرزند پدرت هستى پدران تو همه بت‌پرست بوده‌اند ( ! ) امام صادق عليه السلام فرمود : دروغ گفتى . خداوند به ابراهيم دستور داد كه اسماعيل را در مكه بگذارد و او دعا كرد : « پروردگارا ، اين سرزمين و شهر را امن قرار بده و مرا و فرزندانم را از پرستش بت ها ، دور بدار . » پس هيچ كدام از فرزندان اسماعيل هرگز بت نپرستيده‌اند . اين اعراب بودند كه بت‌پرست شدند و فرزندان اسماعيل با شفيع انگاشتن بت‌ها ، كافر شدند ، ليكن بت نپرستيدند . مرحوم مجلسى در ذيل اين حديث نوشته : مراد آن است كه فرزندان اسماعيل به يگانگى خدا اقرار كردند هر چند كه در پرستش بت‌ها گرفتار شرك شدند ، پس امام صادق شرك در ربوبيت را از اولاد اسماعيل نفى كرد كه بدترين نوع شرك است و با شرك در عبادت فرق دارد . علامه طباطبائى در تعليقه بر اين بيان ، نگاشته : اين روايت خالى از اشكال نيست ، زيرا توحيد و يگانه‌پرستى بر اين مبنا ، اساس شرك و ثنويت است و همه بت‌پرستان كه بت‌ها را خدا مىپنداشته‌اند و پرستششان مىكردند ، آن‌ها را شفيع مىشناختند . « 3 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 209 . . ( 2 ) . همان ، ص 249 . . ( 3 ) . همان ، ص 252 . .